Wednesday, August 8, 2018

Ηλιοχώρι Ιωαννίνων: γιατί το καλοκαίρι δεν σημαίνει απαραίτητα νησί!

Το Ντομπρίνοβο (Ηλιοχώρι) είναι ένα από τα Βλαχοχώρια του Ζαγορίου και διοικητικά ανήκει στον Δήμο Τύμφης.
Βρίσκεται 70 περίπου χιλιόμετρα βορειοανατολικά των Ιωαννίνων, στις πλαγιές του όρους Τύμφη, με υψόμετρο περίπου 900μ.  μέσα στην καταπράσινη φύση.
Το πότε ακριβώς κτίσθηκε το χωριό, δεν μπορεί να προσδιορισθεί.
Από ευρήματα και προφορικές μαρτυρίες φαίνεται ότι είναι δημιούργημα της συνένωσης πολλών μικρών συνοικισμών που προϋπήρχαν στην περιοχή.
Δεν είναι δυνατόν να εξακριβωθεί το πότε συνέβη αυτό αν και τα ευρήματα στην περιοχή, μας πάνε πολύ παλιά πίσω, σε χρόνους προελληνικούς όπως μαρτυρούν άλλωστε και τα λείψανα πελασγικών κτισμάτων στην θέση «Ρασιανιά».
Για διαφόρους λόγους (π.χ. εξαιτίας της έλλειψης πόσιμου νερού σε ορισμένα μέρη) οι κάτοικοι αυτών των περιοχών σταδιακά εγκαταστάθηκαν στην σημερινή τοποθεσία του χωριού.
Γνωρίζουμε πάντως ότι στα μέσα του 14ου αιώνα στο χωριό κτίζεται το μοναστήρι της Παναγίας, από Κρητικούς μοναχούς.
Το 1431, η Τουρκική καταγραφή καταχωρεί στα μητρώα της το χωριό ως κόμη με 1180 κατοίκους.
Και στους επόμενους αιώνες το Νομπρίνοβο βρίσκεται σε ανάλογη άνθηση.
Χαρακτηριστικό της σπουδαίας κοινωνικής οργάνωσης που υπήρχε στο χωριό εκείνη την εποχή, είναι ένα έγγραφο που ανέφερε την συμφωνία του χωριού με έναν γιατρό από τις Πάδες.
Σύμφωνα με αυτό το συμφωνητικό, το χωριό θα κατέβαλε μίσθωμα για έναν χρόνο στον γιατρό ώστε να παρέχει στους κατοίκους του δωρεάν περίθαλψη. Η φαρμακευτική αγωγή θα χρεωνόταν στους ίδιους τους κατοίκους. Το έγγραφο αυτό συντάχθηκε το 1616 και υπήρχε σύμφωνα με μαρτυρίες χωριανών ως το 1943, όταν οι Ναζί έκαψαν το χωριό.
Στο διάστημα του μεσοπολέμου στο χωριό η κατάσταση γίνεται πολύ δύσκολη και πολλοί κάτοικοι ξενιτεύονται.
Το χωριό αρχίζει να συρρικνώνεται για τα καλά και το 1940 αριθμεί μόλις 132 κατοίκους.
Λίγο πιο νωρίς, το 1927, «αποφασίζεται» η αλλαγή του ονόματος. Το Ντομπρίνοβο γίνεται πλέον Ηλιοχώρι.
Ο επερχόμενος Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και η Γερμανική κατοχή δίνουν ακόμη ένα χτύπημα στο δοκιμαζόμενο Ηλιοχώρι.
Στις 18 Οκτωβρίου του 1943 οι Γερμανοί καίνε όλα τα χωριά της περιοχής.
Ο εμφύλιος πόλεμος  που ακολουθεί χειροτερεύει ακόμη περισσότερο την κατάσταση.
Πολλοί χωριανοί φεύγουν ως πολιτικοί πρόσφυγες από την πατρίδα τους και άλλοι ακολουθούν το «ρεύμα της εποχής», την αστυφιλία.
Άλλωστε το χωριό δεν έχει τίποτα να τους προσφέρει, τα πάντα καταστράφηκαν και όσα λίγα απέμειναν (κυρίως οικόσιτα ζώα), το καλοκαίρι του 1949 δημεύονται από τον Ελληνικό Στρατό.
Έτσι το 1951 στο χωριό καταγράφονται μόλις 52 κάτοικοι και είκοσι χρόνια αργότερα 49.
Μέσα σε εκατό χρόνια οι 1200 κάτοικοι του Ντομπρίνοβου έγιναν 49 και το χωριό ερημώνει.
Ο 21ος αιώνας άρχισε με ακόμη πιο ανησυχητικά μηνύματα αφού η επίσημη καταγραφή του 2001 βρίσκει το Ηλιοχώρι να αριθμεί μόλις 40 κατοίκους.
Το Ηλιοχώρι, ένα μικρό πανέμορφο ζαγοροχώρι με ιδιαίτερη ρυμοτομία, αμφιθεατρικά χτισμένο, κοιτάζει τον Βοιδομάτη ποταμό ενώ πίσω του βρίσκεται η εντυπωσιακή Βορεινή ορθοπλαγία της Γκαμίλα. Αλπικό τοπίο με την ηρεμία του δάσους μπροστά του και την ένταση της πιο εντυπωσιακής κορυφογραμμής στην Ελλάδα πίσω του. Ένα χωριό φημισμένο για τους καταρράκτες της "Μπάλτα ντι Στρίγκα".
Το μικρό χωριό του Ζαγορίου χάνεται μέσα στην πυκνή βλάστηση που καλύπτει τις πλαγιές της Τύμφης. Για να φτάσουμε στους καταρράκτες ακολουθήσαμε ένα πέτρινο κατηφορικό και καλά διατηρημένο μονοπάτι 1070 μέτρων. Είναι σε γενικές γραμμές ασφαλές, βατό και σε ορισμένα μόνο σημεία μπορεί να δυσκολέψει κάποιον που δεν είναι ιδιαίτερα συνηθισμένος σε πεζοπορίες. Κάποιες μικρές κατολισθήσεις αλλά και η φυσιολογική φθορά με το πέρασμα του χρόνου έχουν αφήσει το στίγμα τους με την μορφή κάποιων καθιζήσεων, που έχουν χαλάσει διάφορα σημεία και σκαλοπάτια του μονοπατιού.
Η διαδρομή είναι κουραστική αλλά μας αποζημιώνει η υπέροχη θέα των βουνών της Τύμφης και η κατάφυτη περιοχή! Η φύση πραγματικά οργιάζει και το πράσινο κυριαρχεί όπου και αν κοιτάξεις, καθώς κατηφορίζεις! Τα μέτρα σταδιακά μειώνονται και η προσμονή για τον τελικό προορισμό αυξάνεται κατακόρυφα.
Περί τα μισά της διαδρομής συναντούμε και το ξωκλήσι του Αγίου Αθανασίου, όπου μπορούμε να κάνουμε μια σύντομη στάση για ξεκούραση, αλλά και για να χαθούμε στη μοναδική θέα που προσφέρει το καταπράσινο τοπίο!
Καταλαβαίνουμε ότι βρισκόμαστε κοντά, αφού εκτός από το θρόισμα των φύλλων των δέντρων, πλέον μπορούμε να ακούσουμε και τα ορμητικά νερά που πέφτουν από ψηλά.
Μπροστά μας ανοίγονται δυο μονοπάτια, το ένα που κατευθύνεται προς τα πάνω και το άλλο που κατευθύνεται προς τα κάτω, αλλά όποιο και να διαλέξουμε να ακολουθήσουμε θα βρεθούμε στους πολυπόθητους καταρράκτες.
Ένας μεγάλος καταρράκτης, ο μεγαλύτερος, έριχνε με δύναμη από τα 25 περίπου μέτρα το νερό σε μια μεγάλη λίμνη, μια πισίνα με κρυστάλλινα, πεντακάθαρα νερά! Από εκείνο το σημείο η λίμνη τροφοδοτούσε ένα δεύτερο, μικρότερο καταρράκτη που με τη σειρά του έριχνε το νερό σε μια άλλη λιμνούλα, ένα επίπεδο χαμηλότερα! Ξανά, ένας ακόμη καταρράκτης δημιουργούνταν, ο οποίος με τη σειρά του έστελνε το νερό σε μια τρίτη πισίνα, η οποία και μετατρεπόταν σε ένα ορμητικό ρέμα.
Βέβαια, ακολουθώντας το μονοπάτι που πηγαίνει προς τα πάνω, θα βρεθούμε στον μεγαλύτερο από τους τρεις καταρράκτες που διαθέτει και την πιο εύκολα προσβάσιμη πισίνα. Το όνομά του; Κρυοπόταμος. Και μόλις βουτήξαμε στα κρυστάλλινα νερά της λίμνης του, καταλάβαμε γιατί ονομάστηκε έτσι! Το παγωμένο νερό μάς διαπερνά, αλλά μόλις αρχίζουμε να το συνηθίζουμε η αίσθηση είναι μοναδική.
Κι όπως όλα τα ωραία κάποτε τελειώνουν, έτσι και η εξόρμηση στους μαγευτικούς καταρράκτες έφτασε στο τέλος της. Η επιστροφή βέβαια στο χωριό είναι αρκετά κουραστική, αφού είναι ανηφορική, αλλά οι εικόνες που αντικρίσαμε μας κρατούν συντροφιά και μας δίνουν δύναμη!