Wednesday, December 7, 2016

Δείξε μου πώς οδηγάς, να σου πω ποιος είσαι!

  Στην Ελλάδα είναι έντονο το φαινόμενο της έλλειψης αξιοκρατίας. Συνήθως, όταν αναφερόμαστε στην έλλειψη αξιοκρατίας σκεφτόμαστε ότι αυτό το φαινόμενο έχει σχέση με μια διεφθαρμένη συμπεριφορά του κράτους προς τους πολίτες του. Στην πραγματικότητα, όμως, η διαφθορά και η έλλειψη αξιοκρατίας ξεκινούν πρώτα από τους πολίτες ενός κράτους, αφού η εκάστοτε κυβέρνηση είναι κατ' εικόνα και καθ' ομοίωση των πολιτών του.
  Όταν μιλάμε για αξιοκρατία εννοούμε την επιλογή, την προώθηση ή την επικράτηση εκείνων που αντικειμενικά είναι και θεωρούνται οι πιο άξιοι και ικανοί.
  Ένα πρώτο πρόβλημα που συναντάμε ως λαός είναι ότι πρώτοι απ' όλους εμείς οι ίδιοι σαμποτάρουμε την εφαρμογή της αξιοκρατίας. Ατομικά, ο καθένας από εμάς δεν προωθεί τους αντικειμενικά άξιους και ικανούς, ώστε να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους από την κατάλληλη για εκείνους θέση. Αυτό συμβαίνει με δυο τρόπους. Ο συχνότερος τρόπος είναι η υποβάθμιση των ικανών ανθρώπων με τη χρήση εκφράσεων όπως "ξέρεις ποιος είμαι εγώ;" ή "τι να μας πει αυτός;". Όμως, υπάρχει και κάτι πιο σοβαρό από αυτό που έχει σχέση με την εξαγορά. Με έναν τενεκέ λάδι ή με την προσφορά της ψήφου μας μπορούμε εύκολα να προτιμηθούμε έναντι των αντικειμενικά ικανών. Σαμποτάροντας όμως τους άλλους, εν τέλει σαμποτάρουμε τον ίδιο μας τον εαυτό. Η εξήγηση είναι απλή: μπορεί, ουσιαστικά, λειτουργώντας με αυτόν τον τρόπο, φαινομενικά, να έχουμε λύσει το πρόβλημα της εργασίας μας, όμως παίρνοντας το αυτοκίνητο για να πάμε σε αυτή, ενδεχομένως να συναντήσουμε κακοτεχνίες στους δρόμους, αφού κάποιοι διεκδίκησαν την κατασκευή τους με μη αξιοκρατικά μέσα.
  Το περίεργο είναι ότι ενώ όλοι οι άνθρωποι έχουν μοναδικές ικανότητες και ταλέντα, επιδιώκουν να βρεθούν σε μια λάθος για τους ίδιους θέση και για να καταφέρουν να διατηρήσουν τη θέση τους καταφεύγουν και σε άλλες πρακτικές, σαμποτάροντας τους ικανούς. Όμως, με αυτόν τον τρόπο, οι καινοτόμες ιδέες δεν προωθούνται ούτε ανταμείβονται, με αποτέλεσμα ακόμα και οι υπέρμαχοι της αξιοκρατίας συχνά να καταφεύγουν σε παρόμοιες πρακτικές για να επιβιώσουν.
  Ο βαθμός διαφθοράς και έλλειψης αξιοκρατίας ενός λαού εμφανίζονται με γλαφυρό τρόπο σε κάτι τόσο απλό όσο η οδική συμπεριφορά. Σε έρευνες που έχουν γίνει, έχει φανεί ότι πολίτες που ζουν σε ένα κράτος δικαίου, τείνουν να σέβονται τους νόμους και τους κώδικες οδικής κυκλοφορίας, αφού το κράτος σέβεται και εκτιμά τους ίδιους και διαθέτει πολιτικούς μηχανισμούς που έχουν σκοπό την προώθηση των ταλέντων και των ιδεών με τρόπο αξιοκρατικό. 
  Αντιθέτως, σε κράτη τα οποία δεν σέβονται με τέτοιο τρόπο τους πολίτες τους, αυτοί τείνουν να γίνονται παραβατικοί στους δρόμους και κατ' επέκταση σε όλους τους τομείς της ζωής. Όμως, αυτή η συμπεριφορά συμφέρει τη μεγαλύτερη μερίδα του πληθυσμού, αφού έτσι καταφέρνει να εξυπηρετεί τα ατομικά της συμφέροντα.
  Καταλήγουμε λοιπόν στο εξής συμπέρασμα: δωροδοκώντας κάποιος για να αποκτήσει το δίπλωμα οδήγησης, δεν θα σταματήσει μόνο σε αυτό, αλλά θα συμπεριφέρεται παραβατικά και όταν χρησιμοποιεί το αυτοκίνητό του. Το κράτος δεν τιμωρεί τις παραβάσεις του με αποτέλεσμα αυτή η συμπεριφορά να συνεχίζεται. Αντιθέτως, οι οδηγοί που έχουν μια σωστή οδική συμπεριφορά, όχι μόνο δεν ανταμείβονται γι' αυτή, αλλά πολύ περισσότερο συχνά γίνονται θύματα τροχαίων δυστυχημάτων που προκαλούν οι παραβάτες.
  Κλείνοντας, η διαφθορά δεν περιορίζεται στην οδική συμπεριφορά αλλά γενικεύεται. Οι πολίτες προκειμένου να εξυπηρετήσουν ίδια συμφέροντα επιλέγουν να ψηφίσουν άτομα με αυτό το σκοπό. Έτσι, ούτε αναλαμβάνουν την εξουσία τα κατάλληλα πολιτικά πρόσωπα, ούτε προωθούνται πραγματικά οι ικανοί άνθρωποι με καινοτόμες ιδέες.


Μήπως, όντως, το εκάστοτε κράτος δημιουργείται κατ' εικόνα και καθ' ομοίωση των πολιτών του;