Friday, February 5, 2016

Δαδί: ένα παραδοσιακό χωριό, ένας όμορφος προορισμός!

Προς το χιονοδρομικό κέντρο Παρνασσού
Φωτογραφία: Σπύρος Μπούσιας
Περίπου ένα χρόνο πριν, αναχωρήσαμε από την Αράχοβα με σκοπό να επισκεφθούμε το χιονοδρομικό κέντρο του Παρνασσού. Όμως, το τοπίο ήταν ελάχιστα χιονισμένο και, όπως ίσως μπορείτε να φανταστείτε, το χιονοδρομικό κέντρο ήταν κλειστό, γεγονός που λίγο μας απογοήτευσε, αλλά, όπως λέμε συχνά, κάθε εμπόδιο για καλό.
Θέα από ψηλά, προς το Δαδί
Φωτογραφία: Σπύρος Μπούσιας
Πήραμε το δρόμο της επιστροφής, αλλά αυτό που δεν προσέξαμε είναι ότι δεν φύγαμε από τον ίδιο δρόμο από τον οποίο είχαμε φτάσει, με αποτέλεσμα να κάνουμε το γύρο του Παρνασσού. Θα σκέφτεστε ότι κάτι τέτοιο είναι μεγάλη ατυχία ή και απροσεξία, ωστόσο η διαδρομή ήταν πολύ όμορφη, ο δρόμος άδειος και ο μεγάλος ήλιος συνταξιδιώτης μας.
Φτάνοντας στους πρόποδες του Παρνασσού καταλήξαμε μετά από λίγα χιλιόμετρα σε ένα όμορφο, μικρό και γραφικό χωριό, το Δαδί, όπως ονομάστηκε κατά τον Μεσαίωνα, ή Αμφίκλεια, όπως το γνωρίζουμε σήμερα. Το Δαδί είναι ένα χωριό, όπως πολλά στην Ελλάδα, με παραδοσιακά σπίτια, κάποια καφενεία και χαμογελαστούς και φιλόξενους κατοίκους.
Είμαστε βέβαιοι ότι και το μικρότερο και πιο απομακρυσμένο χωριό στη χώρα μας κρύβει κάποια ιστορία που θα ξεκινά, σίγουρα, από αρκετά παλιά. Έτσι, θελήσαμε να μάθουμε και την ιστορία που υπάρχει πίσω από το εν λόγω χωριό.
Το πρώτο όνομα του χωριού, λοιπόν, ήταν Οφίτεια, με πρώτους κατοίκους τους Πελασγούς, και είναι σύμφωνα με τη σημασία της λέξης ο τόπος διαμονής κάποιου φιδιού. Μάλιστα, ο Παυσανίας μάς εξιστορεί τον μύθο που υπάρχει πίσω από αυτή την ονομασία.  Το πήρε από το φίδι που προστάτευε το παιδάκι του άρχοντα, που το είχε κρύψει μέσα σε ένα μεγάλο πιθάρι, για να μην το σκοτώσουν κάποιοι αντίπαλοί του. Αυτό, κουλουριασμένο γύρω από το πιθάρι, το προστάτευε από τους κινδύνους χωρίς, όμως, αυτό να το γνωρίζει ο άρχοντας. Κάποτε το φίδι έσωσε το παιδάκι από εξαγριωμένο λύκο. Ο άρχοντας χωρίς να το ξέρει αυτό, όταν είδε το φίδι γύρω από το πιθάρι το σκότωσε με το ακόντιό του. Όταν όμως του είπαν οι περίοικοι την πραγματική ιστορία ο άρχοντας έκανε θυσία από κοινού και στο παιδί του και στον άρχοντα. Έτσι ονομάστηκε Οφιτεία.
Μετά το πέρασμα κάποιων ετών, το χωριό κατοικήθηκε από τους Φωκείς και τους Δωριείς και μετονομάστηκε σε Αμφίκαια.  Η Αμφίκαια ήταν από τις πιο σημαντικές πόλεις των Φωκέων. Λέγεται ότι στον Τρωικό πόλεμο συμμετείχε ενεργά, με αρκετό στρατό. Κατά τη περίοδο των περσικών πολέμων, η Αμφίκαια όπως και όλες οι Φωκικές πόλεις, αντιτάχθηκαν στους Πέρσες.
Στα 480 π.Χ. η Αμφίκαια καταστράφηκε από τον στρατό του Ξέρξη. Ο λόγος ήταν ότι κατά τη μάχη των Θερμοπυλών, η Αμφίκαια πρόσφερε στρατό στο πλευρό των Σπαρτιατών. Αυτή ήταν η πρώτη καταστροφή της πόλης που καταγράφεται μέσα στην ιστορία.
Μετά το δεύτερο Φωκικό πόλεμο, στα 346 π.χ. η Αμφίκαια καταστράφηκε ξανά αυτή τη φορά από το Φίλιππο της Μακεδονίας. Η Αμφίκαια πολέμησε στο πλευρό των συνασπισμένων πόλεων κατά των Μακεδόνων. Ο Φίλιππος διέσπειρε τους κατοίκους στις γύρω περιοχές. Μετά τον τρίτο Φωκικό πόλεμο, που ακολούθησε, με ψήφισμα του Αμφικτιονικού συμβουλίου επιτράπηκε στους κατοίκους να επιστρέψουν στη πόλη τους.
Έπειτα, μετονομάστηκε ξανά, αυτή τη φορά σε Αμφίκλεια, που σημαίνει φημισμένος και δοξασμένος τόπος. Εκεί λατρευόταν ο θεός Διόνυσος, μέχρι περίπου το 200 μ.Χ. οπότε διαδόθηκε ο χριστιανισμός στην περιοχή, και μάλιστα υπήρχε και το μαντείο του Διονύσου, το οποίο για μια περίοδο ήταν πιο φημισμένο και από αυτό των Δελφών! Λέγεται ότι Γότθοι λεηλάτησαν την περιοχή και επέβαλαν με τη βία τον χριστιανισμό.
Η Αμφίκλεια κατά τους μεταβυζαντινούς χρόνους έχασε τη πολιτική ελευθερία από τους Φράγκους. Τη περίοδο αυτή χάνεται η ονομασία Αμφίκλεια. Εμφανίζεται η τοπωνυμία Δαδί. Δαδί είναι παραγωγή από την ιταλική λέξη dado που σημαίνει κλουβί. Πιθανόν να εννοεί από παντού κλεισμένο τοπίο. Το Δαδί εξελίχθηκε σε σπουδαίο κέντρο των Φράγκων. Από τα 1204 - 1410 μ.Χ. το Δαδί αποτέλεσε φέουδο που ανήκε στη μαρκιωνεία της Βοδονίτσας.
Στις 29 Μαΐου 1456 το Δαδί πέφτει στα χέρια των Τούρκων από τον Μωάμεθ Β’. Στα χρόνια της τουρκοκρατίας το Δαδί αποτέλεσε κεφαλοχώρι για τη γύρω περιοχή. Ήταν κέντρο εμπορικό, πολιτιστικό. Ξακουστή ήταν η υφαντική βιοτεχνία του Δαδιού. Την περίοδο της τουρκοκρατίας στο Δαδί λειτουργούσε σχολείο ελληνικό και υπήρχαν δυο εκκλησίες, δείγμα της ανυπαρξίας Τούρκων στη πόλη.
Δήμος Αμφίκλειας
Φωτογραφία Σπύρος Μπούσιας
Αρκετά χρόνια πριν την μεγάλη επανάσταση του γένους το Δαδί πρωτοστάτησε σε πολλές εξεγέρσεις. Παράλληλα υπήρξε γενέτειρα και κρησφύγετο πολλών αρματολών και κλεφτών, ενώ πολλοί οπλαρχηγοί και αγωνιστές κατάγονταν από εκεί. Κατά την επανάσταση του 1821 και όλα τα χρόνια που διήρκεσε αυτή, το Δαδί προσέφερε πολλά στον αγώνα. Υπήρξε θέρετρο πολλών γεγονότων, συμβουλίων της επαναστατημένης Ρούμελης.
Λίγο αργότερα, στην περίοδο της βασιλείας του Όθωνα, εξαιτίας της τυραννικής διακυβέρνησης και της άθλιας οικονομικής κατάστασης, η περιοχή λυμαινόταν από ληστές. Διαβόητοι ληστές της περιοχής ήταν ο Καρατάσος, ο Νταβέλης και ο Μέγας.
Στα 1912 το Δαδί έγινε κοινότητα και μετονομάστηκε σε Αμφίκλεια με 4.106 κατοίκους. Την περίοδο αυτή, η Αμφίκλεια πρόσφερε φόρο αίματος με νεκρούς, τραυματίες και όλες τις κακουχίες που συνοδεύουν τον πόλεμο, σε όλους τους αγώνες από το 1912 - 1922.
Τέλος, στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο η Αμφίκλεια βομβαρδίστηκε από τους Γερμανούς κατακτητές λόγω της ύπαρξης στρατιωτικού αεροδρομίου στη θέση του σιδηροδρομικού σταθμού. Στον πόλεμο αυτό εξήντα τέσσερις αξιωματικοί και οπλίτες από την Αμφίκλεια έδωσαν την ζωή τους για την ελευθερία του έθνους.
Σήμερα, το Δαδί και ο ευρύτερος δήμος Αμφίκλειας τηρούν τα έθιμα και της παραδόσεις τους κι αν τύχει κι εσείς να περάσετε από εκεί μην παραλείψετε να δοκιμάσετε το εύγευστο ψωμί που παράγουν κι αν επιθυμείτε να επισκεφθείτε και το μουσείο άρτου.
Πάντως, όσον αφορά τη διαδρομή, το Δαδί βρίσκεται λίγο πιο έξω από τη Λιβαδειά και στους πρόποδες του Παρνασσού. Η πρόσβαση στο χιονοδρομικό κέντρο του Παρνασσού είναι εύκολη, χωρίς να χρειαστεί αυτός ο γύρος του βουνού, όπως κάναμε εμείς.